Οι επιγονατίδες ποδηλάτου είναι από εκείνα τα πράγματα που οι περισσότεροι αγοράζουν αφού έχουν ήδη πέσει. Ένα γλίστρημα σε χαλίκι, ένα πετάλι που ξεφεύγει σε κατηφόρα, και το γόνατο είναι το πρώτο σημείο που ακουμπάει στο έδαφος. Δεν χρειάζεται όμως κάθε ποδηλάτης επιγονατίδες, και όσοι τις χρειάζονται συχνά παίρνουν λάθος μέγεθος ή λάθος τύπο.
Παρακάτω θα βρεις πότε αξίζει να τις φοράς, ποιες διαφορές έχουν τα μοντέλα για MTB, BMX και παιδιά, και πώς μετράς το πόδι σου ώστε να μη γλιστράνε στο πρώτο λεπτό.
Πότε χρειάζεσαι πραγματικά επιγονατίδες
Για βόλτες στην πόλη ή για δρόμο με κλειστά παπούτσια και κλιπς, οι επιγονατίδες συνήθως δεν προσφέρουν πολλά. Η πτώση σε άσφαλτο με ταχύτητα σπάνια καταλήγει στο γόνατο και ο εξοπλισμός απλώς ζεσταίνει. Η εικόνα αλλάζει όταν το έδαφος γίνεται απρόβλεπτο ή όταν ο αναβάτης μαθαίνει ακόμα.
Συγκεκριμένα, αξίζει να τις σκεφτείς αν:
- κάνεις MTB σε μονοπάτια με πέτρες, ρίζες και απότομες κατηφόρες (trail, enduro, downhill)
- κάνεις BMX, pump track ή κόλπα σε πάρκο
- μαθαίνεις να κατεβαίνεις τεχνικά σημεία ή να πηδάς μικρά εμπόδια
- είσαι γονιός και το παιδί μόλις έβγαλε τις βοηθητικές ρόδες
- έχεις ήδη ευαίσθητο γόνατο από παλιό τραυματισμό
Στα παιδιά ειδικά, οι πτώσεις είναι κομμάτι της εκμάθησης. Ένα σετ με επιγονατίδες και επιαγκωνίδες κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα παιδί που κλαίει και σταματάει και σε ένα παιδί που σηκώνεται και ξαναπροσπαθεί.
Τύποι επιγονατίδων ποδηλάτου
Μαλακές επιγονατίδες για trail και ανάβαση
Είναι φτιαγμένες από ελαστικό ύφασμα σαν κάλτσα, με ένα μαλακό προστατευτικό μπροστά στο γόνατο. Υλικά όπως το D3O μένουν εύκαμπτα όταν κινείσαι και σκληραίνουν τη στιγμή της πρόσκρουσης. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι ότι μπορείς να τις φοράς όλη μέρα, ακόμα και στις ανηφόρες, χωρίς να τις βγάλεις και να τις κρεμάσεις στο σακίδιο. Για τους περισσότερους που κάνουν MTB για χόμπι, αυτή είναι η πιο λογική επιλογή.
Σκληρές επιγονατίδες για downhill και BMX
Έχουν σκληρό πλαστικό κέλυφος πάνω από αφρό. Κάνουν καλύτερη δουλειά όταν το γόνατο σέρνεται πάνω σε πέτρα ή τσιμέντο, γιατί το κέλυφος γλιστράει αντί να «κολλάει». Είναι βαρύτερες και πιο ζεστές, οπότε ταιριάζουν σε κατάβαση με ανελκυστήρα, σε park και σε BMX, όχι σε πολύωρες εξορμήσεις με πολλή ανηφόρα. Συχνά καλύπτουν και μέρος της κνήμης, κάτι χρήσιμο αν χρησιμοποιείς πετάλια BMX ή φαρδιά flat πετάλια με καρφάκια.
Παιδικά σετ προστατευτικών
Τα παιδικά σετ έρχονται συνήθως ως τριάδα: γόνατα, αγκώνες και παλάμες. Έχουν πλαστική πλάκα πάνω σε αφρό και κλείνουν με αυτοκόλλητα κλιπ, ώστε να τα φοράει το παιδί μόνο του. Είναι κατάλληλα για ποδήλατο ισορροπίας, πατίνι και πατίνια με ρόδες, άρα δεν πάνε χαμένα όταν αλλάξει το «παιχνίδι».
Πώς διαλέγεις σωστό μέγεθος
Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να πάρεις μεγαλύτερο νούμερο «για να είναι άνετο». Μια χαλαρή επιγονατίδα γυρίζει στο πλάι μόλις πέσεις και το γόνατο μένει ακάλυπτο. Θέλεις εφαρμογή σφιχτή αλλά όχι τόσο που να κόβει την κυκλοφορία.
- Στάσου όρθιος με το πόδι ελαφρά λυγισμένο, σαν να πατάς πετάλι.
- Μέτρησε με μεζούρα ραπτικής την περιφέρεια του μηρού, περίπου 10 με 15 εκατοστά πάνω από την επιγονατίδα.
- Μέτρησε την περιφέρεια της γάμπας, περίπου 10 με 15 εκατοστά κάτω από το γόνατο.
- Σύγκρινε τους αριθμούς με τον πίνακα μεγεθών του κατασκευαστή. Αν είσαι ανάμεσα σε δύο μεγέθη, για μαλακές επιγονατίδες προτίμησε το μικρότερο.
Για παιδιά, κοίτα περισσότερο το ηλικιακό εύρος και το ύψος. Τα αυτοκόλλητα κλιπ δίνουν αρκετό περιθώριο ρύθμισης, οπότε ένα σετ καλύπτει συνήθως δύο με τρία χρόνια ανάπτυξης.
Δοκιμή πριν τη βόλτα
Φόρεσέ τες και κάνε μερικά βαθιά καθίσματα, μετά κάθισε στη σέλα και κάνε πεταλιές στη θέση σου. Η προστασία πρέπει να μένει μπροστά από το γόνατο και στις δύο θέσεις. Αν γλιστράει κάτω όταν τεντώνεις το πόδι ή αν σε τσιμπάει πίσω από το γόνατο, άλλαξε μέγεθος ή μοντέλο.
Τι άλλο να προσέξεις πριν αγοράσεις
- Πιστοποίηση: Για ενήλικες αναζήτησε προστασία με σήμανση CE. Στα παιδικά σετ για πατίνια και ποδήλατο η σχετική σήμανση είναι συνήθως EN 14120.
- Αερισμός: Το πίσω μέρος από διχτυωτό ύφασμα κάνει τεράστια διαφορά τον Ιούλιο στην Ελλάδα.
- Σιλικόνη στο πάνω άκρο: Μια λωρίδα σιλικόνης κρατάει την επιγονατίδα στη θέση της χωρίς να χρειάζεται να σφίξεις πολύ τα κλιπ.
- Συμβατότητα με το παντελόνι: Αν φοράς μακρύ παντελόνι ποδηλασίας, οι λεπτές επιγονατίδες χωράνε από μέσα. Οι σκληρές θέλουν φαρδύ παντελόνι ή σορτσάκι.
- Πλύσιμο: Τα περισσότερα μαλακά μοντέλα βγάζουν το προστατευτικό ώστε να πλύνεις το ύφασμα. Αξίζει, γιατί ο ιδρώτας και η λάσπη τις φθείρουν γρήγορα.
Οι επιγονατίδες είναι κομμάτι ενός σετ
Καμία επιγονατίδα δεν αντικαθιστά το κράνος. Αν ξεκινάς να αγοράζεις προστατευτικά, η σειρά προτεραιότητας είναι απλή: πρώτα ένα καλό από τα κράνη ποδηλάτου, μετά γάντια με ενίσχυση στην παλάμη, και μετά γόνατα και αγκώνες. Στην πτώση το πρώτο που απλώνουμε είναι τα χέρια, γι’ αυτό τα γάντια προστατεύουν περισσότερο απ’ όσο πιστεύει κανείς.
Για τα μικρά, ένα από τα παιδικά κράνη μαζί με παιδικά γάντια και ένα σετ επιγονατίδων είναι ο βασικός εξοπλισμός για κάθε νέο παιδικό ποδήλατο. Στο MTB, σε κατηφόρες με σκόνη και κλαδιά, βοηθούν και τα γυαλιά ποδηλασίας. Όλα τα σχετικά θα τα βρεις στην κατηγορία προστατευτικά.
Μια σημείωση για τα πετάλια
Πολλά χτυπήματα στο γόνατο και στην κνήμη δεν γίνονται στο έδαφος αλλά από το ίδιο το ποδήλατο, όταν το πόδι ξεφεύγει από το πετάλι. Αν οδηγείς με flat πετάλια, δες αν τα δικά σου έχουν αρκετό κράτημα. Καλά πετάλια MTB με καρφάκια και σόλα που πιάνει μειώνουν τα γλιστρήματα, αλλά όταν συμβούν, χτυπάνε πιο άσχημα. Εκεί μια επιγονατίδα που κατεβαίνει λίγο προς την κνήμη αξίζει τα λεφτά της.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να φοράω επιγονατίδες σε ποδήλατο δρόμου;
Μπορείς, αλλά σπάνια έχει νόημα. Στον δρόμο οι πτώσεις καταλήγουν συνήθως σε γδαρσίματα στο πλάι του ισχίου και στον ώμο. Καλύτερα να επενδύσεις σε κράνος, γάντια και ορατότητα.
Τις επιγονατίδες για skate μπορώ να τις χρησιμοποιήσω στο ποδήλατο;
Για παιδιά σε ποδήλατο ισορροπίας ή σε πρώτα μαθήματα, ναι. Για MTB όχι ιδανικά, γιατί είναι φτιαγμένες για πτώση στα γόνατα με γλίστρημα και δεν μένουν σταθερές όταν κάνεις πεταλιές.
Κάθε πότε πρέπει να τις αλλάζω;
Μετά από μια δυνατή πτώση έλεγξε το προστατευτικό για ρωγμές ή μόνιμα βαθουλώματα. Αν το ελαστικό ύφασμα έχει χαλαρώσει και η επιγονατίδα δεν μένει στη θέση της, είναι ώρα για καινούρια.
Χρειάζομαι και επιαγκωνίδες;
Για παιδιά και για BMX, ναι. Για MTB trail οι περισσότεροι ξεκινούν μόνο με επιγονατίδες και προσθέτουν επιαγκωνίδες αν οδηγούν σε πιο τεχνικά μονοπάτια.